Pleasegedrag: het stille gif in jouw leiderschap

auteur: Arlette Bout 

Je holt jezelf uit. Je bent de lijm, de pleister en het oliekannetje van je team. Je loopt op eieren, vermijdt gedoe en ondertussen wordt alles vager, trager en zwaarder. Niemand neemt echt verantwoordelijkheid, want jij lost het wel op. Jij redt het wel. Tot je het niet meer redt. En dan?  Dan is er niemand die jou komt redden. Dit is niet nobel. Dit is destructief.

Wat is pleasegedrag? Een excuus om niet te confronteren

Pleasegedrag is jezelf kleiner maken om goedkeuring te krijgen. Het is jezelf verloochenen omdat je bang bent om iemand teleur te stellen. Maar je bent niet aangenomen om aardig gevonden te worden. Je bent aangenomen om koers te houden, keuzes te maken, en je team te leiden. Dus als jij blijft pleasen ben je niet bezig met leiderschap. Je bent bezig met zelfbehoud en erkenning te krijgen. We snappen dat deze spiegel hard en confronterend is. Maar zachte heelmeesters maken stinkende wonden. Je wilt een oplossing voor je probleem en dan werkt wollige taal niet. Pleasen lijkt heel aardig maar is het absoluut niet als je een team hebt te leiden.

Angst om te verliezen: het ware motief

De reden dat je pleast? Angst. Angst om een teamlid te verliezen. Angst om uit de gratie te raken. Angst om niet aardig gevonden te worden. Angst om de controle kwijt te zijn. Maar hier is de radicale eerlijkheid: als angst jouw kompas is, dan vaar je altijd de verkeerde kant op. Ken je de uitdrukking ‘angst is een slechte raadgever’ nog?Leiderschap begint waar de angst eindigt. En daar heb je moed voor nodig.

Pleasegedrag maakt je team zwakker

Een leider die pleast is eigenlijk de zakelijke versie van de curlingouder. Je pampert en knuffelt en ruimt alle mogelijke lastige situaties uit de weg. Je geeft geen feedback omdat het ze mogelijk uit balans kan brengen. Je bent bang dat je ze zou kunnen kwetsen. En misschien had je het nog niet door: een leider die pleast creëert een team dat afhankelijk, onzeker en stuurloos is.

Niemand weet waar de grens ligt. Niemand weet wat er echt van hen wordt verwacht. En intussen raak jij als leidinggevende overbelast en overspannen want je probeert alles bij elkaar te houden met een glimlach. Newsflash: dat werkt niet. Nooit.

Teams hebben geen vriend nodig. Ze hebben richting nodig met een leidinggevende die helder, eerlijk en dapper is. Als jij dat niet bent, zoeken ze hun eigen weg. En dat leidt nooit naar groei, noch naar het gewenste resultaat dat je wilt bereiken.

Hoe dan wel? Met dienend leiderschap kun je hard op de inhoud zijn en tegelijkertijd zacht op de relatie.

Dienend leiderschap is niet soft, het is radicaal helder

Er heerst een hardnekkige misvatting dat dienend leiderschap soft is. Aardig, meegaand, knuffelend. Onzin. Dienend leiderschap is niets minder dan het lef hebben om te dienen én te leiden. En dat laatste betekent grenzen stellen. Richting geven. Verantwoordelijkheid nemen en terugleggen. Je bent hard, of misschien is helder en duidelijk beter verwoord, op de inhoud en zacht op de relatie. Je laat mensen in hun waarden maar spreekt ze met heldere taal aan op hun gedrag.  Je verbindt consequenties aan hun gedrag. 

Pleasegedrag is geen dienend leiderschap. Pleasen is conflictvermijdend gedrag. Het is een omweg om ongemak te vermijden. Echte dienende leiders zijn messcherp op het grotere belang. Ze zeggen wat er gezegd moet worden. Ze doen wat gedaan moet worden. Ook als dat botst met persoonlijke voorkeur of comfort.

De kern van dienend leiderschap is je persoonlijk inzetten voor de ontwikkeling en groei van je mensen. Dat betekent niet alleen complimenten geven. Dat betekent ook aanspreken op gedrag. En ook als uiterste consequentie mensen ontslaan als zij, ondanks al jouw inzet van mensen en middelen, niet verbeteren. 

Stoppen met pleasen: drie tips

Wat kun je doen om pleasegedrag van jezelf te stoppen? Hier volgen drie tips, of eigenlijk drie harde waarheden.

1. Je hebt een keuze. Altijd.

Stop met zeggen dat het ‘nu eenmaal in je zit’. Dat is echt onzin. Je hart zit in je. Gedrag is aangeleerd. De uitdrukking ‘zo ben ik nu eenmaal’ is een duidelijk symptoom van slachtofferschap, alsof je er niets aan kunt doen. Dat heet geen leiderschap, dat heet lijderschap. En je bent geen slachtoffer. Je kiest ervoor om dit gedrag te laten zien. Iedere keer dat je je aanpast, kies jij ervoor om leiderschap te verruilen voor goedkeuring. Kies iets anders.

2. Oefen met ongemak

Ja, ‘nee’ zeggen is ongemakkelijk. Ja, grenzen stellen geeft frictie. En ja, mensen gaan je minder aardig of leuk vinden. So what? Je bent niet in functie om leuk te zijn of aardig gevonden te worden. Je bent er om impact te maken. Dus begin klein. Zeg nee. Wees duidelijk. Laat de rest maar in hun sop gaar koken met hun mening. Durf het ongemak maar te voelen in je lijf als kramp in je buik, een dichtgeknepen keel. Het gaat wel weer voorbij. Dat is moedig zijn. Dat is leiderschap.

3. Betrek je team zonder ze te ontzien

Je bent niet de redder van je team. Zij kunnen best wat hebben. Het zijn volwassen mensen. Ze konden een hypotheek afsluiten, een huis huren, een rijbewijs halen, een vakantie boeken. Zeg waar het op staat. vraag om commitment. Stel kaders. Verwacht volwassenheid. Je team groeit als jij stopt met hen te ontzien, te pamperen en start met hen serieus te nemen. Is dat schrikken voor ze? Beslist, maar zet door. Groeien doet soms van ‘au’.

Echt dienen is geen pleasen

Dienend leiderschap is geen slap en buigzaam gedoe. Het is niet ‘zeg maar wat je nodig hebt, dan regel ik het wel voor je’. Dat is bedienend gedrag. En bedienend gedrag is pleasen in vermomming. Echte dienende leiders stellen grenzen omdat ze geven om groei. Ze zeggen: “Ik laat jou niet doorgaan met gedrag dat jou of het team ondermijnt”.

Dienen is niet je rug krommen, maar je rug rechten. Het is je persoonlijk inzetten voor de ontwikkeling van je mensen- vakinhoudelijk en relationeel. Niet om aardig gevonden te worden, maar om dat jij de standaard bewaakt. Omdat jij ziet wat iemand kan worden, en weigert genoegen te nemen met minder.

Dus: dien niet om te behagen. Dien om te confronteren wat iemand tegenhoudt. Als je daar niet toe bereid bent, noem jezelf dan geen leider. Dan ben je gewoon een toeschouwer. We schreven er al geruime tijd geleden een blog over: Dienend leiderschap is niet voor watjes. 

Wake-up call: weer de baas worden

Schrok je van de harde toon in deze blog? Goed zo. We zijn graag duidelijk en eerlijk. Het is het effect van de wake-up call. Het schrikeffect als je uit je slaap wordt gewekt. Zolang jij blijft slapen en dutten of op de ‘snooze’ knop drukt en gaat uitstellen verandert er niets.

Wil je wél  af van pleasegedrag en weer de baas worden over jouw leiderschap? Bekijk dan onze programma’s voor leiders. Maar alleen als je je eerijk in de spiegel durft te kijken. Wij houden je die spiegel voor.

Liever eerst contact?  Bel ons of maak een afspraak.